Thôn Hàm Châu

Khu vực phía nam Hồ Gươm là một khu phố cư dân của Hà Nội mới được hình thành từ sau ngày quân Pháp đánh chiếm thành trì, ép triều đình Huế phải cắt thành phố Hà Nội cho Pháp làm nhượng địa: khu phố Tây mới có này được nhanh chóng xây dựng trong thập niên chín mươi của thế kỷ XIX và thập niên mười của thế kỷ XX; ranh giới phía nam của khu phố Tây mới đó là con đường Gambetta (phố Trần Hưng Đạo bây giờ). Bên dưới con đường này là thôn Hàm Khánh. Một phần đất của Hàm Khánh bị khu phố Tây lấn xuống; mấy khúc cuối phố Riaian (Phan Chu Trinh), phố River (Ngô Quyền), phố Hàng Bài, nối dài xuống tới đường phố Hàm Long. Như vậy khu cư dân Việt Nam hình thành những năm đầu thời Pháp thuộc ở phía nam Hồ Gươm kế từ đường phố Hàm Long trở xuống, và phản đất thôn Hàm Châu thuộc khu phố ta không còn mấy.
 
Thôn Hàm Châu theo địa lý cũ là khu vực giáp ranh giữa tổng Hậu Nghiêm và tổng Hữu Túc; đến thời Pháp thuộc nó là khu giáp ranh của khu phố Tây và khu phố ta, và đến bây giờ nó là khu giáp ranh của quận Hoàn Kiếm và quận Hai Bà Trưng.
 
Thời kỳ đầu Pháp thuộc, thành phố mới mở mang, nhà cửa hàng phố mới loáng thoáng đến cuối mấy phô lớn nối với đường Gambetta là đoạn cuối phố Gia Long (nay là Bà Triệu) và đoạn cuối phố Đồng Khánh (tức là Hàng Bài). Đến những năm thập niên mười, bên mặt đường phía nam Gambetta hãy còn tồn tại nhiều đầm hồ; đó là hồ Phúc Lâm ở chỗ ngã năm phố Gia Long đến gần ngã tư Hàng Bài, chỗ này sau được lấp để xây dựng mấy ngôi nhà lớn: ngôi villa ở góc đường của luật sư Lambert, dinh cơ của Bernard chủ Nhà máy Rượu Fontaine, một công thự khá khang trang dùng làm nhà ở riêng cho các viên đốc lý thành phố Hà Nội. Cũng một dãy hồ lớn nữa ở phía nam Gambetta thuộc thôn Hàm Châu, từ chỗ ngã tư Hàng Bài liên tiếp đến khu hồ Hữu Vọng, những hồ này rồi được lấp dần để xây nhà. Ở thời kỳ này các xóm nhà của thôn Hàm Châu tập trung ở khu vực sát chùa Hàm Long, chung quanh là vườn dâu, ruộng lúa.
 
Về di tích lịch sử thôn Hàm Châu có một ngôi chùa cổ có danh tiếng là chùa Hàm Long. Chùa đó nay đã bị phá hủy chỉ còn sót lại có ba tấm bia đá.
 
Theo lời truyền lại và ván bia thì chùa được dựng từ đời Trần (thế kỷ XIII) gọi là Hàm Châu tự. Chùa được sửa chữa năm Vĩnh Thịnh 10 (Giáp Ngọ 1714) và được ghi lại trong tấm bia do Đặng Đình Tướng soạn, vói một tấm bia khác do Nguyễn Quý Đức soạn. Trương thái phi (mẹ Lê Dụ Tông) bỏ tiền ra sửa chữa mở rộng thêm ngôi chùa cũ theo một quy mô lớn, thành một danh lam của đất kinh kỳ.
 
Chùa có thượng điện với ba bộ Phật Tam thế và bộ A Di Đà bằng đá khắc tinh vi, tiền đường có tạc cảnh Thập điện Diêm vương. Chùa Hàm Long còn một sự tích nữa là trong chùa thờ Ngô Long, ông là người Thanh Oai, làm tướng thời Hùng Vương, ngự ở Hàm Khánh, sau khi mất được lập miếu thờ. Lý Thái Tổ lập kinh đô Thăng Long, ra lệnh cho các chùa đều thờ Ngô Long thay cho Thập bát Già Lam là thần trông coi giữ gìn phép nhà Phật. Ngô Long được phong là “Thập bát Long thần Già Lam chân tế”. Do đấy các chùa nước ta đều thờ Long thần.
 
Chiến sự cuối nám 1946 đã làm cho chùa Hàm Long bị phá hủy hoàn toàn. Năm 1952, Hội Phật giáo đã có dự án khôi phục lại chùa Hàm Long, song chỉ mới xây được một ngôi nhà làm trường Vạn Hạnh, thì có việc tiếp quản Thủ đô (10/1954) nên mọi việc đều bị đình chỉ. Trường Vạn Hạnh nay là Trường Phổ thông cơ sở Lý Tự Trọng.
 
Ghé thăm thôn Hàm Châu trước khi đến với tour Du lịch Ấn Độ giá rẻ bên gia đình và bạn bè.